İthalat ve İhracatta Yapılan Kontroller ve Düzenlenen Sertifikalar

    _________İHRACAT_________

    BİTKİSEL ÜRÜNLER:

    Bitki Sağlık Sertifikası (Phytosanitary Certificate): İşleme tabi tutulmamış bitkisel ürünlerin (temel tarım ürünleri) ihracatında Bitki Sağlık Sertifikası düzenlenmektedir. 1951 Roma Uluslararası Bitki Koruma Anlaşmasıyla düzenlenen ve Zirai Karantina Tüzüğü’nün Örnek 6sında yer alan sertifika örneği kullanılmaktadır. Bu sertifika ürünün bitkisel hastalıklardan ari olduğunu belgelemektedir. Fiziksel işlemlere tabi tutulmuş bitkisel ürünlerde ise Bitki Sağlığı Sertifikası aranmaz.

    Sağlık Sertifikası (Health Certificate): Bunun yanı sıra, hali hazırda geçerli olan mevzuat kapsamında, tüm tarım ürünlerinde işleme tabi tutulup tutulmadığına bakılmaksızın alıcı ülkenin talebi doğrultusunda Sağlık Sertifikası düzenlenmektedir. Bu çerçevede ihracatçının ya da temsilcisinin ürünün denetlenmesini isteyen bir beyanname vermesi üzerine, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca gıda güvenliğine yönelik olarak sertifika düzenlenmesi amacıyla yapılan denetim esnasında muayene ve analiz etmek üzere gerektiğinde numune alınarak denetim raporu ve analiz sonuçlarının değerlendirilmesinde alıcı ülke talebi ve/veya Türk Gıda Kodeksi esas alınmaktadır.

    Üretim izni prosedürü kapsamında tesisleri 3 ayda bir olmak üzere denetlenen ve ürünleri analiz edilen firmaların ihracat amaçlı sertifika taleplerinde ürünleri kontrol edilmeksizin Sağlık Sertifikası düzenlenir. Tesisleri 3 ayda bir kontrol edilmeyen ihracatçıların yapacağı ihracatlar ise tesadüfi seçilen partilerin tesadüfi örnekleme (random sampling) metoduyla kontrol edilmesi suretiyle sertifikalandırılmaktadır.

    Avrupa Komisyonu Sağlık ve Tüketicinin Korunması Genel Müdürlüğü tarafından ülkemizden ihraç edilen ürünlerde tespit edilen olumsuzluklar RASFF (Hızlı Alarm Sistemi) kapsamında bu konuda kontakt noktası olan TKB Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğüne bildirilmektedir.  Bildirim alan firmaların takip eden 5 ihraç partisi analize tabi tutulmaktadır. Olumsuz bir durumla karşılaşılmadığı takdirde tesadüfi örnekleme metoduna dönülmektedir.

    Bazı ürün ve ülkeler itibariyle farklılık arzededn durumlar:

    Kuru Meyveler (Aflatoksin): Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan ve 2007/459/EC sayılı Komisyon Kararı gereğince fındık, antepfıstığı ve kuru incir ile bunlardan elde edilen ürünlerin AB ülkelerine ihracatında Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca düzenlenen Sağlık Sertifikası ve Aflatoksin Analiz Raporu zorunluluğu bulunmaktadır. Bu kapsamda yukarıda belirtilen karar kapsamındaki ürünlerin ihracatında her parti için numune alınarak Aflatoksin analizi yapılmakta ve analiz sonucu uygun çıkan ürünler için Sağlık Sertifikası düzenlenmektedir. AB’ye ithalatı sırasında söz konusu Sağlık Sertifikası ve Aflatoksin Analiz Raporu ile birlikte sevkedilen ihraç partilerinin %5’i kontrole tabi tutulmaktadır. (Kuru meyvelerde Aflatoksin analizi zorunluluğu öncesinde, kabuklu fındıklarda yalnızca Bitki Sağlığı Sertifikası, kavrulmuş veya işlenmiş fındıklarda ise Sağlık Sertifikası düzenlenmekteydi)

    Mantar (Radyasyon): Ayrıca, AB’ye doğa mantarlarının ihracatında da 2006/1635 sayılı Avrupa Komisyonu Yönetmeliği gereğince zorunlu olarak Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) tarafından radyasyon analizi yapılmakta ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca azami radyasyon limitlerinin altında olduğunu gösteren özel bir sertifika düzenlenmektedir.

    Rusya: Ülkemizden Rusya Federasyonuna yapılan yaş meyve sebze ihracatı ile ilgili olarak alıcı ülke talebi doğrultusunda her ihraç partisi için numune alınarak pestisit analizleri yapılmakta ve Sağlık Sertifikası düzenlenmektedir.

    Bitki Sağlığı Sertifikası, Hayvan Sağlığı Sertifikası ve Sağlık Sertifikası alınması için ihracatçının ülke genelinde 81 İlde bulunan İl Tarım Müdürlüklerine başvurması ve ürünü ihraç etmek istedikleri ülkenin hangi kriterleri aradıklarını bilmeleri gerekmektedir.

    HAYVANSAL ÜRÜNLER:

    Canlı hayvanların ve hayvansal ürünlerin ihracatında düzenlenen Sağlık Sertifikaları hedef ülke ve ürün bazında farklılık göstermektedir. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü’nün  http://www.kkgm.gov.tr/birim/hay_har/hayv_hark/sertifikalar.html  internet adresinde ülke ve ürün bazında düzenlenen sağlık sertifikaları örnekleri yer almaktadır. Hayvan Sağlık Sertifikaları düzenlenirken alıcı ülkenin istekleri ve belirlemiş olduğu sertifika formatı dikkate alınmaktadır.

    STANDART KONTROLLERİ:

    Yaş meyve ve sebze, bakliyat, bitkisel yağlar, pamuk ile kuru ve kurutulmuş meyvelerden oluşan, Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Yönetmeliği  ekinde (Ek.1) yer alan 70 standart kapsamı tarımsal ürün, ihracatta zorunlu standart denetimine tabidir. Söz konusu maddelerin ihracatında, ihracatçı, ilgili "Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri Grup Başkanlığı"na müracaat eder. Yapılan kontroller sonucunda, mal, standardına uygun bulunduğu takdirde, gümrüklere ibraz edilmek üzere, "Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri Grup Başkanlığı" tarafından, ihracatçıya Kontrol Belgesi (Control Certificate) verilir.

    İhracatta standardı zorunlu uygulamadaki tarımsal ürünlerin ihracında,  yurt dışında iş yapan müteahhitler  işçilerinin ihtiyacı olan zorunlu standart kapsamı malların ihracında kontrollerden muaf tutulmaktadır. Ayrıca, hariçte işleme yoluyla yapılacak ihracat ile Bedelsiz İhracat Tebliği kapsamında yapılan ihracatta da Kontrol Belgesi aranmamaktadır.

    Bunun yanısıra, "Ticari Kalite Denetim Yeterlik Belgesi" verilen işletmeler ve bu işletmelerden ihraç kaydıyla söz konusu ürünleri temin eden firmalar, ihracatta parti bazında kontrolden muaf tutulmaktadır.

    _________İTHALAT_________

    SAĞLIK AÇISINDAN DENETİMLER:

    İthal edilmek istenen tarım ürünlerinin insan sağlığı ve güvenliği, hayvan ve bitki varlığı ve sağlığı yönünden denetimleri, Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 2008/5 sayılı “Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın Denetimine Tabi Ürünlerin İthalatına Dair Dış Ticarette Standardizasyon Tebliği” çerçevesinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca yapılmaktadır.

    Anılan Tebliğ’in eklerinde yer alan tarım ürünleri ithalatında, ithalat öncesinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca “Kontrol Belgesi” düzenlenir. Gıda ve Gıda Ambalaj Maddelerinin İthalatında Kontrol Belgesi Düzenleme Prosedürü’nehttp://www.kkgm.gov.tr/birim/gidakont/Kontrol_Belgesi/prosedur2.htmlinternet adresinden ulaşılabilmektedir. Kontrol Belgesine istinaden ithal edilecek mal gümrüğe geldiği zaman, anılan Bakanlıkça sağlık açısından fiziksel kontrolün gerçekleştirilmesi ve gerekli analizlerin yapılması sonucunda sağlık yönünden bir risk unsuru taşımadığı görülmesi halinde “Uygunluk Yazısı” düzenlenir ve bu belge gümrük idaresine ibraz edilmek suretiyle ithalat gerçekleştirilir.

    Ürünün ilgili mevzuatına uygun olmadığının tespiti halinde, gerekçeli “Uygunsuzluk Yazısı” düzenlenir ve bu ürünlerin ithalatına izin verilmez. Uygunsuz ürünler mahrecine iade edilir veya imha edilir. 

    Bahse konu Tebliğ’in 6ıncı Maddesinde yer alan muafiyet hükümleri kapsamında yapılacak ithalatlarda Kontrol Belgesi veya Uygunluk Yazısı aranmaz.

    Diğer taraftan, ithal edilen bitkisel ürünlere menşe ülke yetkili otoriteleri tarafından düzenlenmiş Bitki Sağlığı Sertifikası veya Sağlık Sertifikasının eşlik etmesi gerekmektedir. 

    Hayvansal ürünlerin ithalatında da menşe ülkenin hayvan hastalıkları açısından durumuna bağlı olarak, ülkelere ve ürünlere göre farklı veteriner sağlık sertifikası veya hayvan sağlık sertifikası düzenlenmesi aranabilmektedir. Ürün ve ülke bazında aranan sertifikaların örneklerine http://www.kkgm.gov.tr/birim/hay_har/hayv_hark/sertifikalar.htmlinternet adresinden ulaşma imkanı bulunmaktadır.

    STANDART KONTROLLERİ:

    2008/2 sayılı “İthalatta Kontrolü Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri Tarafından yapılan Tarım Ürünlerine Dair Dış Ticarette Standardizasyon Tebliği” kapsamında yer alan ürünlerin ithalatında ilgili standartlara ticari kalite yönünden uygunluğunun kontrolü DTM Bölge Müdürlükleri bünyesindeki Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri tarafından yapılır. Yapılan inceleme sonucunda standartlara uygunluğu tespit edilmesi halinde gümrük idaresine ibraz edilmek üzere ithalatçıya “Kontrol Belgesi” verilir.