Yükleniyor...
İçeriğe atla
 

Sektörler

Tarım ve Hayvancılık

İsveç, AB’de en fazla yüzölçümüne sahip ülkeler arasında olmasına rağmen, topraklarının yalnızca %10’u tarım arazisi olarak kullanılabilmektedir. Topraklarının yarısı orman, üçte biri ise dağ, göl ve bataklık ile kaplı olan İsveç’te ekili alan 2,7 milyon hektardır. İsveç’in kuzey bölümünde iklimin daha sert olması tarımın çoğunlukla orta ve güney bölümünde yapılmasına neden olmuştur. 1900’lü yıllara kadar tarım ülkesi olan İsveç‘te günümüze gelindiğinde tarımının GSYİH’e katkısı sadece %2 düzeyindedir. Ancak, tarımda verimliliğin yüksek olması sonucu iç talebin % 80’i ülkede yetiştirilen tarım ürünleri tarafından karşılanmaktadır. İklimi ve ekilebilir alanlarının kısıtlı olması nedeniyle daha çok tahıl ürünleri üretimi yapılan İsveç’te organik ürünlerin üretimi de artmaktadır. Hayvansal üretimde de en çok domuz, süt ineği ile diğer büyükbaş hayvan yetiştiriciliği ön plana çıkmaktadır. Toplam yüzölçümünün yaklaşık % 8’inin ekilebilir arazi, % 54’ünün ise ormanlarla kaplı olduğu ülkede çiftçilik ve ormancılık iç içe geçmiş durumdadır. 

İsveç’te tarımla iştigal eden nüfus oldukça yaşlıdır. Çiftçilerin % 60’ından fazlası 50 yaşın üzerinde olup, aktif işgücünün tarımda istihdam edilen oranı her geçen yıl düşmektedir.

Hayvancılık başlıca üretim faaliyeti olup, tarımsal üretim imkanları ülkenin kuzey ve güney bölgeleri arasında oldukça büyük farklılık arz etmekte ve buğday başta olmak üzere hububat ağırlıklı olan üretim büyük ölçüde ülkenin orta ve güney bölümlerinde gerçekleştirilmektedir.

Süt ve süt ürünleri İsveç tarımında merkezi bir role sahip olmakla birlikte, süt ineklerinin sayısı uzun bir dönemdir düşüş göstermektedir. Diğer taraftan, hayvan yetiştirilen çiftlik sayısı azalmaktayken kalan çiftliklerdeki hayvan sayısı artmaktadır. 
 

Ormancılık

Toplam yüzölçümünün% 52’si orman alanı (22,9 milyon hektar)olan İsveç, bu oran ile Finlandiya’nın ardından Avrupa’da ikinci en geniş orman alanına sahip ülkedir. Özellikle kereste, kağıt hamuru ve kağıt sektörlerinde dünyada önemli bir konuma sahip olan İsveç’in toplam ihracatının %12’si ormancılık sektörüne aittir. Ürettiği ormancılık ürünlerinin %60’ını daha çok AB ülkelerine ihraç eden İsveç, dünya ormancılık ürünleri ihracatının %10’unu gerçekleştirmektedir.

Tarım sektöründe olduğu gibi ormancılık sektörü de bir dizi değişime uğrayarak insan işgücünün yerini ağırlıklı olarak makineler yer almıştır. Bu da daha fazla katma değeri yüksek ürünlerin üretilmesine neden olmuştur.
Ormancılık ürünlerinde öne çıkan iki alt sektörden ağaç ürünleri(mobilya dışında) sektöründe, daha çok küçük firmalar çalışmakta olup; bu sektörde üretilen ürünlerin katma değeri düşüktür. Ormancılık ürünleri üretiminin neredeyse %50’sini karşılayan kağıt ve karton sanayi sektöründe ise, ileri teknoloji uygulanarak katma değeri yüksek ürünler elde edilmektedir.

Sürdürülebilir üretim ve biyoçeşitliliğin korunması İsveç ormancılık politikasının iki ana unsurunu oluşturmakta olup, kesim yapılmış yerlerin tekrar ağaçlandırılması ve meşe, kayın, gürgen v.b. geniş yapraklı değerli ağaçların korunmasına dair maddeler İsveç ormancılık kanunda önemle vurgulanmaktadır.
 

Sanayi

Ürün yelpazesinin genişliği ile uluslararası faaliyetlerin büyüklüğü İsveç sanayinin en belirgin özellikleri olarak ortaya çıkmaktadır. İsveç, madencilik, bilgi teknolojisi ve diğer yüksek teknolojileri kapsayan bir ürün grubunda uluslararası alanda yüksek başarı göstermektedir. İsveç’te kurulmak suretiyle dünyanın önde gelen çok uluslu firmaları arasında yer alan bir çok firma bulunmakta olup, ABB, Akzo Nobel, AstraZeneca, Atlas Copco, Electrolux, Ericsson, H&M, Ikea, Metro, Saab, Sandvik, Scania, SKF, Skanska, Teliasonera, Tetra Pak ve Volvo bunlar arasında ilk akla gelenlerdir.

20. yüzyılın başından itibaren İsveç sanayisi ormancılık ve maden gibi sektörlerden, bilişim ve teknolojinin daha çok kullanarak, araştırma ve geliştirmenin ön planda olduğu, katma değeri daha yüksek sektörlere geçmiştir. Bu değişim sürecinde tekstil, demir ve çelik sektörleri küçülürken, gemi inşa sektörü tamamen yok olmuştur. Ekonomisi hızla büyüyen İsveç, halen bilgi ve iletişime (ICT) en fazla yatırım yapan ülkelerden biri haline gelmiştir.

Ürün yelpazesinin genişliği ile uluslarası faaliyetlerin büyüklüğü İsveç sanayiinin en belirgin özellikleri olarak ortaya çıkmaktadır. İsveç’te madencilikten bilgi teknolojisi ve diğer yüksek teknolojileri kapsayan bir ürün grubunda uluslararası alanda yüksek başarı gösteren bir çok firma bulunmakta, ülkenin sanayi üretiminin yaklaşık % 65’i ihraç edilmektedir

Tüm gelişmiş ülkelerde olduğu üzere İsveç’te de GSYİH içinde sanayi imalatının payı giderek azalırken, hizmet sektörünün payı artmıştır. Bununla birlikte imalat sanayi İsveç ekonomisi bakımından daha büyük bir öneme sahiptir. Zira, İsveç hizmet sektörün önemli bir kısmı ülkenin sanayi altyapısı ile yakından ilintilidir.

İmalat sanayiinde toplam üretimin % 17’sini kimyasallar, % 14’ünü metal ve metal mamulleri; % 12’sini orman ve kağıt ürünleri, % 13’ünü makine ekipmanları, % 9’unu motorlu taşıtlar; % 9’unu bilgisayar, elektronik ve optik cihazlar sanayi; oluşturmaktadır.
 

Madencilik

İsveç, Batı Avrupa’da uzun bir zamandır demirin pek çok formunun hem üretimini hem de ihracatını yapan tek ülkedir. Ülkenin özellikle kuzey bölümü demirin yanında, kükürt, bakır, kurşun, gümüş, altın v.b. değerli madenlerce zengindir. İsveç, AB27 ülkeleri arasında demir üretiminde %90’luk payla, kurşun üretiminde de %33’lük payla lider, çinko üretiminde %21’lik payla İrlanda’nın ardından ikinci, gümüş üretiminde %17’lik payla Polonya’nın ardından ikinci, altın üretiminde Finlandiya’nın ardından ikinci ve bakır üretiminde Polonya ve Portekiz’in ardından üçüncü konumda yer almaktadır. 

Sektörde, özellikle katma değeri yüksek ürünlerin üretiminde ve ihracatında artış yaşanmaktadır. Son yıllarda yüksek-derece demir ve çelik ürünlerinin üretim ve ihracatı ön plana çıkmıştır. Ülkede üretilen çeliğin %80’den fazlası ihraç edilir duruma gelmiştir.

Turizm

İsveç ekonomisinde diğer ülkelere göre daha az payı olan turizm sektörü buna rağmen son on yılda düzenli bir şekilde gelişmiştir. Ülkeye giren turistlerin daha çok Norveç, Almanya ve Danimarka gibi komşu ülkelerin vatandaşları olduğu görülmüş olup; ABD, Fransa, İtalya ve Japonya gibi diğer ülkelerin vatandaşlarının da bu ülkeye olan ziyareti artmıştır.

İsveç’te, en çok turist çeken şehirlerarasında Stokholm, Malmö ve Göteborg yer almaktadır. Konaklamak için ise; otel, pansiyon, kamp alanı ve tatil köyleri tercih edilmektedir. isveç turizm sektöründe son yıllarda ciddi bir canlanma eğilimi göze çarpmakla birlikte diğer Avrupa ülkelerine kıyasla görece önemsiz kalmaktadır. 
 

Ulaştırma ve Telekomünikasyon Altyapısı

İsveç oldukça gelişmiş ve yüksek standartlarda bir ulaştırma altyapısına sahiptir. Ülkede 139.000 kilometre uzunluğunda umumi; 76 000 kilometrelik devlet destekli özel karayolu; 33.000 kilometrelik kaldırım ve bisiklet yolu bulunmaktadır. 

Ülkede Sivil Havacılık İdaresinin işlettiği 19 havaalanı çoğunlukla ülke içi taşımacılık amaçlı kullanılmaktadır. Uluslararası havayolu trafiğinin % 64’ü ile iç hat uçuşların % 38’i Kuzey Avrupa Bölgesindeki en büyük havaalanı olan Stokholm Arlanda havaalanı kanalıyla yapılmaktadır. Arlanda havaalanından toplam 70’in üzerinde havayolu şirketi 140 dış hat, 35 iç hat varış noktasına uçuş gerçekleştirmektedir. 1991 yılında iç hat uçuş trafiğinin serbestleştirilmesi sonucunda sektörde lider konumunda bulunan ve İsveç, Danimarka ve Norveç ortaklığı olan İskandinavya Havayollarına (SAS) rakip bir çok şirket ortaya çıkmışsa da, SAS halen gerek iç gerek dış hatlarda en yaygın olarak kullanılan havayolu şirketidir.

Telekomünikasyon altyapısı bakımından İsveç dünyanın en gelişmiş ülkeleri arasında yer almaktadır. Sabit telefon hattı, mobil telefon, kişisel bilgisayar, internet ve genişbant kullanımı son derece yaygındır. Yaklaşık 9 milyon nüfuslu ülkede kişisel ve iş amaçlı internet erişimi 8 milyonu aşmış olup, evlerin % 80’inden fazlasında bilgisayar bulunmaktadır. Ülkede telekomünikasyon hizmetleri Avrupa geneline kıyasla oldukça erken bir tarihte, 1993 yılında, serbestleştirilmiştir. Sektördeki en güçlü şirketler TeliaSonera, Tele2, Telenor, Spring Mobil ve Tre’dir.


1990’ların sonuna kadar bilgi ve iletişim teknolojileri (ICT) İsveç ekonomisine en çok katkı sağlayan sektördü. ICT sektörünün 2001–2003 yılları arasında yaşanan küresel krizden en çok etkilenen sektör olmasına rağmen, İsveç uluslar arası alanda lider konumunu korumuştur. 2003 yılının son çeyreğinde toparlanmaya başlayan İsveç ekonomisinde üretimin de artmasıyla sektör gücünü arttırmıştır. İsveç’te ICT sektöründe pek çok küme çalışması bulunmaktadır. Başkent Stockholm’ün kuzey batısında bulunan Kista- Kablosuz Vadi, kablosuz ve mobil teknoloji konusunda araştırma ve ürün geliştirmede dünyada lider konumdadır. TelecomCity ve Telematics ICT kümelerinin bulunduğu diğer önemli bölgelerdir.
 

Enerji

İsveçte, hem soğuk bir iklimin hüküm sürmesi, hem de yaşam standardının yüksek olması nedeniyle enerji tüketimi fazladır. Kişi başına düşen enerji tüketimi Norveç’in altında olmasına rağmen AB ülkeleri arasında en fazla enerji tüketimi olan ülkelerden biridir. Dalgalanmalara rağmen son 20 yıldır toplam enerji tüketimi sabittir.

1970’lerde yaşanan petrol krizi ile İsveç’in enerjide bağımlılığının ortaya çıkması sonucu enerji politik bir konu haline gelmiştir. Bunun üzerine rafineri kapasitesini arttıran İsveç, yüksek oranda enerji ihtiyacını karşılayabilmek için nükleer enerjiye yüklü miktarda yatırım yapmıştır. Petrol, hidroelektrik enerji ve nükleer güç ülkenin temel enerji kaynaklarıdır.

İsveç’te ticari işletime müsait petrol, gaz ve kömür rezervi bulunmadığından, çoğunluğu Kuzey Denizi petrolü olmak üzere ülkenin enerji hammaddesi ihtiyacının % 70’lik bir kısmı ithal edilmektedir. Isınma ihtiyacının nükleer güç, hidro güç ve biyo yakıttan elde edilen elektrikle temini yoluna gidilmesi neticesinde 1970’lerden bu yana İsveç’in petrol tüketimi
% 40 oranında düşmüştür.

Yerli elektrik üretiminin % 90’ı nükleer ve hidrogüç ile sağlanmaktadır. 2011 yılında yerli elektrik üretiminin % 40’ini hidrogüç, % 39’unu nükleer, % 11’ini termik sentraller ve % 4’ünü rüzgar enerjisi oluşturmaktadır.

Bankacılık

Savurganca verilmiş banka kredilerinin ödenememesinden kaynaklanan ağır borç nedeniyle 1990’ların başında bankacılık sektöründe kriz yaşayan İsveç’te, banka mevduatları çoğu kez devlet güvencesi altındaydı. Bankacılık sektöründe yapılan hatalar nedeniyle iflas eden bankalar, devlet tarafından devralınıp tekrar özelleştirilmiştir. Yaşanan kriz İsveç Bankacılık sektöründe yapısal değişikliklere neden olmuştur. Küçük bankalar birleşerek rekabet gücü daha yüksek uluslararası bankalara dönüşmüştür. Bu da, sektördeki banka sayısında azalmaya neden olmuştur. Bankacılık sektörü, ticari (anonim) bankalar, yabancı bankalar, tasarruf bankaları ve işbirliği bankaları olmak üzere dört gruba ayrılmıştır.

Diğer sektörlerde olduğu gibi 2010 yılında hızla toparlanan İsveç bankacılık sektörünün en önemli aktörü Nordea ve bunu takiben Skandinaviska Enskilda Banken (SEB) , Handelsbanken, Swedbank'dır.

Finansal Hizmetler

İsveç, uluslar arası kodlar ve standartlarla uyumlu, gelişmiş, karmaşık ve güvenilir bir finansal sisteme sahiptir. 100 binin üzerinde çalışanıyla ülkedeki toplam çalışan nüfusun %2’sine sahip olan sektör, GSYİH ‘in de %4’ünü karşılamaktadır.

Bankalar, konut kredisi ile ilgili kurumlar ve sigorta şirketleri İsveç finans sektöründeki başoyunculardır. 

Perakende Sektörü

İsveç perakende sektörü, özellikle gıda, giyim ve mobilya konusunda uzmanlaşmış, gelişmiş, güvenilir ve az sayıdaki büyük perakende zincirinden oluşmuştur. Pazarın yaklaşık % 50’sini yerli perakende grupları oluşturmaktadır.

ICA, Coop ve Axfood, İsveç perakende gıda pazarında uzmanlaşmış en büyük üç markettir. Bu firmalar daha çok ülkenin kuzey bölgesinde etkinken, dördüncü firma Bergendahls Gruppen ülkenin güney kısmında etkindir. Alman ucuzluk satış mağazalar zinciri olan Lidl’in de gelecek yıllar içerisinde İsveç perakende gıda sektöründe önemli bir konuma gelmesi beklenmektedir.

Gıda dışındaki perakende sektörlerinde rekabet ortamı ise sektöre bağlı olarak değişmektedir. Özellikle perakende giyim pazarında İsveçli zincir mağazaların üstünlüğü olmasına rağmen, çoğu tüketim malları sektörü ithalata dayalı çok uluslu şirketler tarafından yönetilmektedir.

En büyük giyim perakende mağazaları arasında bulunan H&M, Kappahl ve Lindex’in sadece İsveç’te 100’den fazla fabrika çıkış mağazası bulunmaktadır. Avrupa’nın en büyük perakende giyim zinciri olan H&M’in 28 ülkede toplan 1500 mağazası bulunmaktadır.

IKEA(İsveç) mobilya konusunda dünyadaki en büyük perakende mağazalar arasında olup, Europe Mobler ve MIO diğer büyük perakende mobilya zincirleridir.