Yükleniyor...
İçeriğe atla
 

Sektörler

Tarım ve Hayvancılık

Sri Lanka’da üretilen başlıca ürünler çay, pirinç, hindistan cevizi ve buğdaydır. Çay dışındaki ürünler iç talebi karşılamaya yönelik üretilmektedir. Çay üretimini ise ağırlıklı olarak ihracata yöneliktir. Tarım sektörü 2008-2011 döneminde yıllık ortalama %4,7 oranında büyümüştür. Sanayi ve hizmetler sektörlerine göre büyüme hızı yavaş olsa da, tarım sektöründeki ortalama yıllık büyüme 2003-2007 döneminin yaklaşık 2 katına çıkmıştır. Tarım sektörü, başta gübre sübvansiyonu olmak üzere desteklenmektedir. Ancak tarımsal araştırma, geliştirme ve genişletme hizmetlerinin yetersizliği, toprak kullanımındaki sınırlamalar, tarım arazilerinin bölünmüşlüğü ve pazarlama altyapısının yetersizliği gibi nedenler tarım sektöründe verimliliği azaltmaktadır. Geleneksel “pirinçte kendi kendine yeterlilik” politikası da tarımsal büyümenin sınırlamaktadır. Sürekli olarak değiştirilen tarım ürünleri gümrük oranları, pazar fiyatlarında istikrarsızlık yarattığından tarımsal yatırımlara engel teşkil etmektedir. Depolama ve taşıma koşulları hala ilkel sayılabilecek düzeyde olduğundan mahsulün yaklaşık %40’ı heba olmaktadır. 

Çay ihracatında Sri Lanka 2001 yılından bu yana dünya lideridir. 2011 yılında çay ihracatı yaklaşık 1,5 milyar dolara ulaşmış ve dünya çay ihracatının %22’sini oluşturmuştur. Çay üretimi 1995 yılında özelleştirilmiş olup, özelleştirme sonrasında üretim ciddi biçimde artmıştır: 2000 yılında yıllık 300 bin ton seviyesi aşılmış, 2010 yılında 331,4 bin tonluk üretimle rekor kırılmıştır. Sri Lanka Merkez Bankası’nın Yıllık İstatistikler Raporu’na göre geçici verilerle 2011 yılı üretimi 328,6 bin ton olmuştur. Toplam üretimin %60’ını düşük rakımda yetişen çaylar, çay üretiminde en dinamik kategoridir ve bu kategori ağırlıklı olarak özel küçük işletmecilerin elindedir. Daha büyük işletmeler, toprakların verimsizleşmesi ve temelde sendikalı işgücünün ücret baskısından kaynaklanan yüksek üretim maliyetleri gibi sorunlarla karşıyadırlar.

Sri Lanka’nın kauçuk üretiminin üçte ikisi ve Hindistan cevizi üretiminin dörtte üçü küçük işletmelerin elindedir. Uluslararası kauçuk fiyatlarında 2002’de bu yana yaşanan yükseliş, üretimin arttırılmasını, yüksek verimlilikli kauçuk ağaçlarının dikilmesi, daha fazla gübre kullanımı ve yağmur sundurmaları vb. ekipmanların kullanımı gibi uygulamaları teşvik etmiştir. 2002 yılında 90,5 bin ton olarak gerçekleşen üretim her yıl artarak 2011 yılında 157,9 bin tona yükselmiştir. 2000 yılında 3,1 milyar adetle rekor kıran hindistan cevizi üretimi, 2002 yılından bu yana 2,4 milyar adetle 2,9 milyar adet arasında dalgalanmaktadır. 2011 yılı üretimi 2,8 milyar adet olmuştur. Uluslararası ticaret açısından en önemli ürün olan kurutulup öğütülmüş hindistan cevizinde, Sri Lanka dünya ihracatında Filipinlerden sonra ikinci sıradadır. Son yıllarda üretimde ve ihracattaönem arz eden diğer ürünler: muskat (küçük Hindistan cevizi), karanfil (baharat), biber ve tarçındır.
 

Tarımsal Üretim İstatistikleri
Kaynak: Sri Lanka Merkez Bankası, Economic and Social Statistics of Sri Lanka 2012
  2007 2008 2009 2010 2011
Çay (bin ton) 305,2 318,7 291,0 331,4 328,6
Kauçuk (bin ton) 117,6 129,2 136,9 153,0 157,9
Hindistan Cevizi (milyon adet) 2.869 2.909 2.762 2.584 2.808
Pirinç (bin ton) 3.131 3.875 3.652 4.301 3.875
 
 

Sanayi

2008-2011 yılları arasında yıllık ortalama %7,2 büyüyen sanayi sektörü, toplam ekonomik büyümeyi belirleyen en önemli faktörlerden biridir. Özel sektöre ait, ihracat odaklı, sanayiler imalat sektöründe baskındırlar; tarımsal ihraç ürünlerinin işlenmesi ve küçük endüstriler ise ikincil bir rol oynamaktadır. Üç alt sektör toplam endüstriyel üretimin yaklaşık %90’ını sağlamaktadır: Tekstil ve hazır giyim; gıda, içecek ve tütün; kimya, petrol, kauçuk ve plastik ürünler. İthal girdilere olan bağımlılık, üretim maliyetlerinin uluslararası fiyatlar ve döviz kurlarındaki değişimlerden ciddi oranda etkilenmesine yol açmaktadır.

Hazır giyim sanayinin geliştirilmesi Sri Lanka’nın en önemli başarı hikayesidir. Bu amaca yönelik stratejiler arasında, spor giyim ve iç giyim gibi hazır giyimin “niş” sektörlerinin hedeflenmesi, daha yüksek katma değer yaratan markalı ürünlere yönelme, rekabetçi işgücüne ve çevre standartlarının vurgu yapılması yer almaktadır. Hazır giyim üreticileri, yerli girdi oranını arttırmak ve AB’nin Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GSP+) gibi avantajlı ticaret uygulamalarından faydalanmak amacıyla, aynı zamanda yerel kumaş fabrikalarına yatırım yapmaktadırlar.

Sri Lanka ihracat odaklı bir sanayileşme politikası gütmektedir. Bu nedenle ihracatçı sektörlere çok sayıda değişik teşvikler verilmektedir. Ancak yabancı yatırımcılar siyasi ortamdaki belirsizliklerden yatırım yapmaktan çekinmekte ve yüksek kredi maliyetleri iç yatırımlar önünde engel teşkil etmektedir. İlaveten, işgücünden kaynaklanan yetersizlikler de üretimin arttırılmasına engel olmaktadır. Altyapısal maliyetlerdeki artışlar da (yakıt, elektrik, liman ve navlun masrafları) yatırımcılara ek bir yük yaratmaktadır
 

Madencilik

Madencilik sektörü GSYİH’nın ve ihracatın yaklaşık %2’sini oluşturmaktadır. Sektörde değerli ve yarı-değerli taşlar ağırlığa sahiptir, ancak Sri Lanka işletilen başka mineral rezervler de sahiptir. Kıymetli taşlarda başlıca pazarlar ABD, Japonya, Hong Kong ve Tayland’dır. Değerli ve yarı-değerli taşlardan elde edilen ihracat gelirleri 2002 yılından beri artmaktadır. Madencilik sektörü 1995 yılında yabancı yatırımcılara açılmışsa da, çevre eylemcileri ve diğer kesimlerden gelen direniş yüzünden yabancı firmalara ait projeler başlatılamamıştır.


 

Ulaştırma ve Telekomünikasyon Altyapısı

Sri Lanka’da ulaşım ağırlıklı olarak başkent Kolombo’yu merkez alan karayolu ağı üzerinden gerçekleştirilmektedir. Ülkede karayolları, kara taşımacılığının %93’ünü karşılamaktadır. Karayollarının uzunluğu yaklaşık 12.000 kilometredir. Sri Lanka’da bir demiryolu şebekesi de mevcuttur. Ancak büyük bir kısmı İngiliz sömürge döneminden kalan demiryolları ülkenin taşımacılık ihtiyacının çok az bir kısmını karşılamaktadır. Demiryollarının uzunluğu ise 1.447 kilometredir. Sri Lanka’da ülke içi su yolları, limanlar ve havaalanları bulunmaktadır. Uluslararası havaalanı Kolombo’nun 22 mil kuzeyinde Katunayake’dedir.

Telekomünikasyon sektörü yıllık yaklaşık %30’luk büyüme oranıyla Sri Lanka ekonomisinde en hızlı büyümeyi kaydeden sektör olmuştur ve değerinin 800 milyon Dolar olduğu belirtilmektedir. İletişim sektörü son yıllarda ciddi miktarlarda doğrudan yabancı yatırımda çekmektedir. Ülkenin Telekomünikasyon Düzenleme Otoritesi’ne göre, Sri Lanka GSM, 3G, 3.5G ve HSPA (High Speed Packet Access) gibi en ileri teknolojilere sahiptir. Ayrıca ülke 4G gibi Yeni Nesil Ağları da ilk kullanacak ülkelerden biridir.

İletişim sektörü, abone ağları, özel sektörün katılımı, modernizasyon ve yapısal reformlar anlamında son 10 yılda büyük değişimler yaşamıştır. Hem sabit hat, hem de mobil hat abone sayıları düzenli olarak artmaktadır.
 

Enerji

Sri Lanka’nın toplam kurulu kapasitesi 2.619 MW’tır. Bu kapasitenin %52’si hidro-elektrik, %47’si termik (petrol) ve %1’i alternatif enerji kaynaklarından (rüzgar, bio-kütle gibi) elde edilmektedir. Hükümet orta vadede petrole olan bağımlılığı azaltmayı hedeflemektedir. 

Sri Lanka ülkenin %86’sına elektrik sağlamakta ve 2013’te bu oranı %100’e çıkarmayı planlamaktadır. Bu hedefe ulaşmak için hükümet, 900 MW’lık bir termik santral (kömür) ve 150 MW’lık bir hidro-elektrik santralini de kapsayan bir dizi proje başlatmıştır. Hükümet aynı zamanda doğu kıyısındaki Trincomalee şehrinde 500 MW’lık bir termik santral inşası için Hindistan Hükümeti’yle müzakereler yürütmektedir.

Sri Lanka hükümeti ayrıca yenilenebilir enerji kaynaklarını geliştirmeyi de bir öncelik olarak belirlemiştir. Sürdürülebilir Enerji Otoritesi (SEA) özel sektörün rüzgar, küçük ölçekli hidro-enerji ve biyo-kütle gibi yenilenebilir enerji kaynaklarına yapacağı yatırımlara yardım sağlamakla sorumludur. Sri Lanka’nın alternatif yenilenebilir enerji kapasitesi 182 MW civarındadır. Hükümet, 2015 yılı itibariyle toplam elektrik üretiminin en az %10’unu yenilenebilir kaynaklardan sağlamayı planlamaktadır.

Ülkenin enerji kapasitesini arttırma çabaları, bir enerji politikasının olmayışı ve devlete ait enerji şirketi Seylon Elektrik Kurulu’nun ağır borçlarından dolayı yetersiz kalmaktadır. Sri Lanka’nın enerji sektörü artan talebi karşılamak, verimli ve maliyet-etkin elektrik hizmetleri sunmak için yıllardır çaba göstermektedir.
 

Diğer Hizmetler

2008-2011 döneminde yıllık ortalama 6,4 büyüyen hizmetler sektörü %60’lık payla GSYİH’nın en büyük dilimini oluşturmaktadır. Sektör 2010’da %8, 2011’de %8,6 büyümüştür. Hizmetler sektöründeki büyüme başlıca iletişim, ticaret, liman hizmetleri ve finansal hizmetler alt sektörlerindeki büyümeden kaynaklanmıştır. 2003 yılında serbestleştirilen finans sektörü bu tarihten itibaren hızla büyümüştür. Finans sektöründe bankaların ağırlığı da giderek artmaktadır. Bankalar arasındaki yoğun rekabet ATM’ler, kredi kartları, tele-bankacılık ve internet bankacılığı gibi katma değerli servislerin yaygınlaşmasına neden olmuştur. İç savaştan en çok etkilenen sektörlerden olan turizm sektörü savaşın sona ermesiyle hızla büyümeye başlamıştır. 2000’lerin başında 400 binlerin altına düşen turist sayısı, 2010’da 654 bine, 2011’de ise 856 bine yükselmiştir.