Yükleniyor...
İçeriğe atla
Gıda Kaybı ve Atıkları Hakkında Bilinmesi Gereken Temel Bilgiler

Gıda Kaybı ve Atıkları Hakkında Bilinmesi Gereken Temel Bilgiler

Yayımlama: 13.04.2018 09:21:00 (TSİ)

•           Dünyada üretilen gıdaların yaklaşık üçte biri; 1,3 milyar ton’a yaklaşan bir miktar tüketilmeden ya israf ediliyor ya da boşa gidiyor. Sanayileşmiş ülkelerde gıda kayıpları ve atıkların piyasa değeri yaklaşık 680 milyar $ iken bu rakam gelişmekte olan ülkelerde 310 milyar $ tutarındadır. Sanayileşmiş ve gelişmekte olan ülkeler hemen hemen aynı miktarda gıda israfı yapmaktadırlar; sırasıyla yaklaşık 670 ve 630 milyon ton gıda israf olmaktadır.

•           Meyveler, sebzelere ilave olarak, köklü ve yumrulu bitkiler en fazla israf edilen gıda maddeleridir. Yıllık Global gıda kayıp ve atıkları ürün grupları bazında şöyledir: tahıllar için % 30, kök mahsulleri, meyve ve sebzeler için % 40-50, yağlı tohumlar için %20, et ve süt ürünleri ile balıklar için % 35.

•           Zengin/gelişmiş ülkelerdeki tüketiciler her yıl yaklaşık olarak (222 milyon ton), Sahra-altı Afrika'nın (230 milyon ton) gıda üretimi kadar bir miktarı israf ediyorlar. Her yıl israf edilen gıda miktarı, Global tahıl üretim miktarının yarısından daha büyük bir rakama tekabül etmektedir, (2009/2010'da 2.3 milyar ton).

•           Kişi başına düşen gıda israfı ve kaybı Avrupa ve Kuzey Amerika'da yılda 95-115 kg arasında, Sahra Altı Afrika, Güney ve Güneydoğu Asya'da 6-11 kg civarındadır. İnsan tüketimi için kişi başına toplam gıda üretimi, zengin/gelişmiş ülkelerde yılda en az 900 kg, en yoksul bölgelerde üretilen ise yılda 460 kg'dır.

•           Gelişmekte olan ülkelerde gıda kayıp ve israflarının % 40'ı hasat sonrası ve işleme seviyelerinde gerçekleşirken, sanayileşmiş ülkelerde kayıpların % 40'ından fazlası perakende ve tüketici seviyelerinde gerçekleşmektedir.

•           Perakende seviyesinde, büyük miktarlarda gıda paketlemeye/görünüşe aşırı miktarda vurgu yapan kalite standartları nedeniyle israf edilmektedir. Gıda kaybı ve israfı aynı zamanda gereksiz su, toprak, enerji, iş gücü ve sermaye kayıp ve israfına neden olarak, gereksiz yere küresel ısınma ve iklim değişikliğine katkı veren sera gazı üretmektedir.

•           Latin Amerika'da halihazırda israf edilen gıdalarla 300 milyon insanı, Avrupa’da israf edilen gıdalarla 200 milyon, Afrika'daki israf edilen yiyeceklerle 300 milyon insan beslenebilir. Dünyada kaybolan veya boşa harcanan gıdaların sadece dörtte biri kurtarılabilse idi, dünyadaki 870 milyon aç insanı beslemek yeterli olacaktı. Hasat ve depolama sırasında meydana gelen gıda kayıpları küçük çiftçiler için gelir kayıpları, fakir tüketiciler için yüksek fiyattan gıda tüketimi anlamına gelmektedir.

•           Gelişmekte olan ülkelerde gıda atıkları ve kayıpları temel olarak gıda değeri zincirinin erken aşamalarında ortaya çıkmakta ve hasat teknikleri ile depolama ve soğutma tesislerindeki finansal, yönetsel ve teknik kısıtlamalara kadar uzanabilmektedir. Altyapı ve ulaşıma yatırım yapılması ve çiftçilerin doğrudan desteklenmesi, ve gıda ambalajlama sanayinin büyümesi gıda değer zincirini güçlendirerek gıda israf ve kayıplarının azalmasına yardımcı olacaktır. Orta ve yüksek gelirli ülkelerde ise gıda kayıpları ürün değer zincirinin son aşamalarında ortaya çıkmaktadır.

Kaynak : FAO   web sitesinden tercüme edilmiştir.

Yayınlayan:  Ekonomi Bakanlığı, Ekonomik Araştırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü