Yükleniyor...
İçeriğe atla
 

TÜRKİYE İLE TİCARET

 

Türkiye ile Ticaret

Türkiye ile İsrail arasında imzalanan ve 1 Mayıs 1997 tarihinde yürürlüğe giren Serbest Ticaret Anlaşması’nı takiben, İsrail ile 2000 yılında 1 Milyar Dolar olan ticaret hacmimiz 2014 yılı itibarıyla 5,8 milyar ABD Doları ile maksimum değerine ulaşmış 2016 yılında ise  4.342 milyon dolar olarak gerçekeleşmiştir.

Türkiye-İsrail Dış Ticaret Değerleri (Bin ABD Dolar)

Yıl

İhracat

İthalat

Hacim

Denge

2004

1.315.292

714.143

2.029.435

601.150

2005

1.466.913

804.691

2.271.603

662.222

2006

1.529.158

782.149

2.311.308

747.009

2007

1.658.195

1.081.743

2.739.938

576.452

2008

1.935.235

1.447.919

3.383.154

487.316

2009

1.528.459

1.074.727

2.603.186

453.732

2010

2.080.148

1.359.639

3.439.786

720.509

2011

2.391.148

2.057.314

4.448.462

333.835

2012

2.329.531

1.710.401

4.039.932

619.129

2013

2.649.663

2.417.955

5.067.618

231.708

2014

2.950.902

2.881.262

5.832.164

69.641

2015

2.698.138

1.672.500

4.370.638

1.025.638

2016

2.956.450

1.385.595

4.342.045

1.570.855

2016 (Ocak-Ekim)

2,415,141

1,079,610

3,494,751

1,335,531

2017(Ocak-Ekim)

2,743,846

1,297,349

4,041,195

1,446,497

Kaynak: TÜİK

Türkiye'nin İsrail'e İhracatında Başlıca Ürünler (Bin ABD Dolar)

GTİP

ÜRÜN ADI

2014

2015

2016

 

 

 

 

 

 

TOPLAM

2.950.902

2.698.131

2.956.451

'8703

Binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar (yarış rabaları dahil)

466.579

413.844

372.513

'7214

Demir veya alaşımsız çelikten çubuklar (dövülmüş, sıcak haddelenmiş, haddeleme işleminden sonra burulmuş olanIar dahil)

342.953

196.152

269.650

'8544

İzole edilmiş teller, kablolar ve diğer elektrik iletkenler; tek tek kaplanmış liflerden oluşan fiber optik kablolar

137.756

126.875

119.972

'7213

Demir veya alaşımsız çelikten filmaşin (sıcak haddelenmiş, kangal halinde)

91.199

75.513

82.155

'7113

Mücevherci eşyası ve aksamı (kıymetli metallerden veya kıymetli metallerle kaplama metallerden)

62.887

67.800

80.348

'6204

Kadınlar ve kız çocuk için takım elbise, takım, ceket, blazer, elbise, etek, pantolon etek, vb.(yüzme kıyafetleri hariç)

53.260

58.948

72.073

'8418

Buzdolapları, dondurucular ve diğer soğutucu ve dondurucu cihazlar ve ısı pompaları

58.288

54.165

65.952

'3924

Plastikten sofra, mutfak, ev, sağlık veya tuvalet eşyası

48.739

55.864

60.113

'6908

Cilalı veya sırlı seramikten döşeme veya kaplama karoları ve kaldırım taşları; cilalı veya sırlı mozaik küpler vb.

59.122

51.188

52.880

'2523

Çimento

37.651

38.789

50.260

'3923

Plastiklerden eşya taşınmasına veya ambalajlanmasına mahsus malzeme, tıpa, kapak, kapsül ve diğer kapama malzemeleri

35.099

41.169

47.774

'6802

Yontulmaya veya inşaata elverişli işlenmiş taşlar (kayagan taşı hariç), mozik için küp şeklinde taşlar, granüller

39.016

41.217

46.787

'2402

Tütün/tütün yerine geçen maddelerden purolar, sigarillolar ve sigaralar

35.511

43.277

45.647

'4803

Tuvalet ve yüz temizliği için ince kağıt, havlu veya kağıt peçete vb. Kağıtlar

41.967

35.174

38.871

'3402

Yıkama, temizleme müstahzarları (sabunlar hariç)

35.571

30.416

31.881

'5702

Dokunmuş halılar ve dokumaya elverişli maddelerden diğer yer kaplamaları

30.515

30.696

31.158

'3920

Plastikten diğer levha, plaka, şerit, film, folye (gözeneksiz)

24.346

29.137

30.306

'9401

Oturmaya mahsus mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları

19.064

20.640

27.452

'6203

Erkekler ve erkek çocuk için takım elbise, takım, ceket, blazer, pantolon, tulum ve şort (yüzme kıyafeti hariç)

21.490

26.689

27.029

'6206

Kadınlar ve kız çocuklar için bluzlar, gömlekler ve gömlek-bluzlar

19.106

22.491

26.506

'5603

Dokunmamış mensucat (emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş olsun olmasın)

12412

21780

25782

'9403

Diğer mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları

12705

15241

25534

'6109

Tişörtler, fanilalar, atletler, kaşkorseler ve diğer iç giyim eşyası (örme)

19360

21423

25494

'2506

Kuvars (tabii kumlar hariç), kuvarzit

21099

24586

25094

'1905

Ekmek, pasta, kek, bisküvi ve diğer ekmekçi mamüller, hosti, boş ilaç kapsülü mühür güllacı, pirinç kağıdı vb

18814

17257

24769

'6302

Yatak çarşafı, masa örtüleri, tuvalet ve mutfak bezleri

15940

18570

24087

'7216

Demir veya alaşımsız çelikten profiller

30079

20609

23371

'7306

Demir veya çelikten diğer ince ve kalın borular ve içi boş profiller

50123

26950

21563

'6110

Kazak, süveter, hırka, yelek vb. eşya (örme)

11058

13555

18959

'8708

Karayolu taşıtları için aksam, parça ve aksesuarlar

15718

16623

18260

'7604

Aluminyumdan çubuklar ve profiller

12300

14812

18109

'9619

Hijyenik havlular ve tamponlar, bebek bezleri ve benzeri hijyenik eşya

23790

18941

17967

'6004

Diğer örme mensucat (en>30cm, elastomerik/kauçuk iplik=>%5)

19530

17774

17365

'1704

Kakao içermeyen şeker mamulleri (beyaz çikolata dahil)

17291

16406

16751

'8450

Ev veya çamaşırhane tipi yıkama makinaları (yıkama ve kurutma tertibatı bir arada olanlar dahil)

12856

14794

16375

Kaynak: Trademap (www.trademap.org)

 

Türkiye'nin İsrail'den İthalatında Başlıca Ürünler (Bin ABD Dolar)

GTİP

ÜRÜN ADI

2014

2015

2016

 

 

 

 

 

 

TOPLAM

2.881.262

1.672.501

1.385.595

'2710

Petrol yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar

1.919.080

878.866

583.528

'3902

Propilen ve diğer olefinlerin polimerleri (ilk şekillerde)

117.339

85.928

75.168

'2902

Siklik hidrokarbonlar

52.850

54.854

63.754

'2510

Tabii kalsiyum fosfatlar, tabii aluminyum kalsiyum fosfat ve fosfatlı tebeşir

22.704

45.561

32.512

'2809

Difosfor pentaoksit, fosforik asit ve polifosforik asitler

24.951

21.421

31.767

'9013

Sıvı kristalli tertibat, lazerler, diğer optik cihaz ve aletler

33.511

18.063

29.239

'8424

Sıvı veya tozları püskürtmeye, dağıtmaya mahsus mekanik cihaz, yangın söndürme cihazları, yangın ve kum püskürtme mak.

16.818

22.195

27.413

'7204

Dökme demirin, demirin veya çeliğin döküntü ve hurdaları veya bunların eritilmesi ile elde dilmiş külçeler

74.874

27.542

25.174

'3206

Diğer boyayıcı maddeler , lüminofor olarak kullanılan inorganik ürünler

24.917

22.909

24.495

'8411

Turbojetler, turbopropellerler ve diğer gaz türbinleri

2.212

480

23.776

'8502

Elektrik enerjisi üretim (elektrojen) grupları ve rotatif elektrik konvertörleri

69.898

32.884

23.298

'3004

Tedavide veya korunmada kullanılmak üzere hazırlanan ilaçlar (dozlandırılmış)

30.969

26.498

21.123

'3901

Etilen polimerleri (ilk şekillerde)

49.106

43.827

19.760

'4805

Diğer kağıt ve kartonlar (kuşe edilmemiş veya sıvanmamış, rulo veya tabaka halinde

30.936

10.927

17.901

'2707

Yüksek sıcaklıkta taşkömürü katranının damıtılmasından elde yağlar ve diğer ürünler

23.883

19.359

16.904

'9619

Hijyenik havlular ve tamponlar, bebek bezleri ve benzeri hijyenik eşya

1.134

3.119

14.974

'5402

Sentetik filament iplikleri (dikiş ipliği hariç) (perakende olarak satılacak hale getirilmemiş)

14.560

13.205

14.137

'8209

Aletler için monte edilmemiş levha, çubuk, uç vb (sermetlerden)

15.580

15.783

12.355

'9999

#YOK

19.293

9.058

12.305

'8543

Kendine has fonksiyonlu diğer elektrikli makina ve cihazlar

10.015

6.759

12.132

'9018

Tıpta, cerrahide, dişçilikte ve veterinerlikte kullanılan alet ve cihazlar

13.844

11.479

11.564

'7108

Altın (platin kaplamalı altın dahil) (işlenmemiş veya yarı işlenmiş ya da pudra halinde)

7.481

9.226

10.673

'3104

Potaslı mineral veya kimyasal gübreler

5.644

8.119

10.215

'6001

Örme tüylü mensucat

5.612

8.209

10.095

'5603

Dokunmamış mensucat (emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş olsun olmasın)

15.480

13.675

9.853

'1209

Ekim amacıyla kullanılan tohum, meyve ve sporlar

12.442

11.034

9.825

'3105

Azot, fosfor ve potasyumun ikisini veya üçünü içeren mineral veya kimyasal gübreler

8.187

5.939

9.778

'8443

Baskı yapmaya mahsus makinalar; kopyalama ve faks makinaları; bunların aksam, parça ve aksesuarları

6.160

9.651

9.630

'8517

Telefon cihazları, ses, görüntü veya diğer bilgileri almaya veya vermeye mahsus diğer cihazlar

8.015

8.498

9.525

'3808

Haşarat öldürücü, dezenfekte edici, zararlıları yok edici,sürgünleri önleyici, bitkilerin büyümesini düzenleyici ürünler

2.072

7.957

9.515

'2917

Polikarboksilik asitler, anhidritleri, halojenürleri ve türevleri

14.138

7.090

9.255

'0804

Hurma, incir, ananas, avokado ve guava armudu, mango ve mangost (taze/kurutulmuş)

3.446

3.128

7.899

'3920

Plastikten diğer levha, plaka, şerit, film, folye (gözeneksiz)

8.395

8.133

7.762

'3812

Vulkanizasyon çabuklaştırıcı, kauçuk/plastik için plastifiyan bileşikler, oksidasyonu önleyici veya dayanıklılaştırıcı

4.434

6.608

6.882

Kaynak: Trademap


İki Ülke Arasındaki Anlaşma ve Protokoller

1-Serbest Ticaret Anlaşması

Türkiye ile İsrail arasında karşılıklı mal ve hizmet ticaretinin genişletilmesi yoluyla iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin ahenkli şekilde gelişmesini teşvik etmek; iki ülke arasındaki ticaret için dürüst rekabet koşullarını sağlamak; ticaretteki engellerin kaldırılması suretiyle dünya ticaretinin gelişmesi ve genişlemesine katkıda bulunmak ve Türkiye ile İsrail arasındaki işbirliğini arttırmak şeklinde sıralanabilecek amaçlarla 14 Mart 1996 tarihinde imzalanan ve 1 Mayıs 1997 tarihinde yürürlüğe giren Serbest Ticaret Anlaşması kapsamında yaklaşık 200 ürüne uygulanan gümrük vergileri kaldırılmış, böylece ihracatımızda ve ithalatımızda önemli oranda artış kaydedilmiştir. Anlaşma metnine Ekonomi Bakanlığı’nın web sayfasından ulaşılabilmektedir.

2-Diğer Anlaşmalar

Türkiye ile İsrail arasında serbest ticaret anlaşmasına ek olarak; Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması, Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi, Vergi Kaçakçılığının Engellenmesi, Ticari, Ekonomik, Sınai, Teknik ve Bilimsel İşbirliği, Ar-Ge ve Standardizasyon, Uygunluk Değerlendirmesi ve Metroloji Alanında İşbirliği, Bilimsel ve Teknik İşbirliği, Çevre Sorunlarında ve Doğa Korunmasında İşbirliği, Kültür Alanında İşbirliği, Turizm İşbirliği, Sağlık ve Tıp Alanında İşbirliği Anlaşmaları ve Tarımsal İşbirliği Mutabakat Zaptı mevcuttur.

İhracat Potansiyeli Olan Başlıca Sektörler

İsrail pazarında Türkiye için potansiyel arz eden başlıca sanayi sektörleri şunlardır: ambalaj malzemeleri, beyaz eşya, cam ve seramik inşaat malzemeleri, demir çelik, doğal taşlar, elektrikli makineler ve kablolar, elektronik, elyaf ve iplik, ev tekstili, halı, hazır giyim, ısıtma soğutma ve havalandırma cihazları, inşaat malzemeleri, kağıt karton ürünleri, kimya sanayi, kumaş, mobilyalar, otomotiv ana ve yan sanayi, sofra ve mutfak eşyaları, temizlik maddeleri.

İsrail pazarında Türkiye için potansiyeli olan başlıca tarım sektörleri ise bakliyat, bisküvi, bitkisel yağlar, hububat, kuru meyveler, makarnalar, sert kabuklu meyveler, şekerli ve çikolatalı mamuller ile yumurta sektörüdür.

İki Ülke Arasındaki Ticarette Yaşanan Sorunlar

İki ülke arasındaki ticari ilişkiler geliştikçe, çıkan ihtilafların sayısı da artmaktadır. Başlıca ihtilaf nedenleri arasında malın kalitesinin beğenilmemesi nedeniyle malın iadesi veya fiyatta indirime gidilmesi gibi hususlar yer almaktadır. Türk firmalarının İsrailli firmalar ile çalışırken, tüm hususların detaylı bir şekilde yer aldığı yazılı bir sözleşme yapmalarında fayda görülmektedir.

Ayrıca, bazı hallerde mal bedelinin tahsil edilememesi gibi durumlarla da karşılaşılmaktadır. İsrailli firmalar, Türk firmaları arasındaki rekabeti bildikleri için; ihracatçılarımızı “açık hesap” çalışmaya zorlamaktadır. Güvene dayalı olan bu sistemde, alacağın ödenmemesi durumunda hukuki yollara başvurma imkanı olmakla birlikte, tahsilat çok zor olmaktadır. Bu itibarla firmalarımızın muhakkak suretle yazılı anlaşma yapmaları ve “gayri kabili rücu akreditif” ile çalışmaları tavsiye edilmektedir. Ticaret hacmindeki artışa paralel olarak Türk ve İsrailli bankaların her iki ülkede karşılıklı şube açmalarının teşvik edilmesi maliyeti düşürücü bir etki yaratacaktır.

İsrail’de firmaların Ticaret Odaları’na üyeliği zorunlu olmadığından; uyuşmazlık halinde Odalar nezdinde herhangi bir yaptırım uygulanamamaktadır. Uyuşmazlığın ancak mahkeme yoluyla çözülmesi mümkün olabilmektedir. Bu nedenle firmalarımızın sözleşme şartlarını açık bir şekilde belirtmelerinde fayda görülmektedir. İsrailli firmalar yüz yüze iş görüşmelerini tercih etmektedirler. Bu nedenle çok rahatlıkla Türkiye’ye gelebilecekleri gibi, Türk partnerlerini de İsrail’e davet edebilmektedirler.

İsrailli Hukuk Büroları ve Avukatlar hakkında bilgiye http://www.martindale.co.il adresinden, İsrail'de yerleşik Türkçe bilen avukatlar veya Türkiye’de yerleşik İbranice bilen avukatlar ile ilgili olarak ise T.C. Tel Aviv Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği’ne başvurulması faydalıdır.

Türkiye ile İsrail arasındaki ticari ilişkilerde karşılaşılan diğer sorunlar şöyle özetlenebilir:

• Et ürünleri başta olmak üzere İsrail’e ihraç edilecek gıda ürünlerinde, Musevi dinine uygunluğu belgeleyen “Koşer Sertifikaları” aranmaktadır. Söz konusu sertifikaların temininde karşılaşılan sorunlar İsrail’e yönelik ihracatımızı olumsuz yönde etkilemektedir.

• İş adamlarımız İsrail’e gitmek için vize almak zorundadırlar. Söz konusu vizenin alınmasına ilişkin prosedürün uzun olması ve bürokratik işlemler gerektirmesi ticareti caydırıcı bir rol oynamaktadır. Ayrıca Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ne girişlerde durumun İsrail'e gitmeden önce İsrail güvenlik birimlerine bildirilmesi ve izin alınması gerekmektedir.

• Ülkemizden İsrail’e yapılan ihracatta ağırlıklı olarak deniz yolu kullanılmaktadır. Ancak özellikle soğuk havalı konteynırların temin edilmesinde karşılaşılan güçlükler nedeniyle, bu ülkeye yönelik bozulabilir ürün ihracatımız arzu edilen düzeye ulaşamamaktadır.

• İsrail’e yapılan ihracatta kara yolunun tercih edilmemesinin temel nedeni, İsrailli alıcıların ithal ettikleri malın hiçbir Arap ülkesine uğramadığı yönünde garanti istemeleri ve ancak çok özel durumlarda malın Mısır ve Ürdün’e uğramasına izin vermeleridir.

• İsrail’in özellikle yaş ve kuru sebze-meyve ithalatı izinlerinde, üretim alanlarında zirai karantina denetimi yapılmasını şart koşması ticarette önemli bir teknik engeldir.

• İsrail hükümeti ülkede artan işsizlik gerekçesiyle yabancı işçi sayısına önemli kısıtlamalar getirmiş olup, bu çerçevede çalışma vizesi sürelerini 5 yıl ile sınırlandırmış, yabancı işçi çalıştıran şirketlere “istihdam vergisi” uygulamıştır.