Yükleniyor...
İçeriğe atla
 

Sektörler

 

GSYİH’nın Sektörlere Göre Dağılımı 2016 (%)

Tarım

8,2

Sanayi

30,6

Hizmetler

62,6

Kaynak: EIU


 

Tarım ve Hayvancılık

Sri Lanka’da üretilen başlıca ürünler çay, pirinç, hindistan cevizi ve buğdaydır. Çay dışındaki ürünler iç talebi karşılamaya yönelik üretilmektedir. Çay üretimini ise ağırlıklı olarak ihracata yöneliktir. Tarım sektörü yıllık ortalama %4 oranında büyümektedir. Sanayi ve hizmetler sektörlerine göre büyüme hızı yavaş olsa da, tarım sektöründeki ortalama yıllık büyüme son yıllarda yaklaşık 2 katına çıkmıştır. Tarım sektörü, başta gübre sübvansiyonu olmak üzere desteklenmektedir. Ancak tarımsal araştırma, geliştirme ve genişletme hizmetlerinin yetersizliği, toprak kullanımındaki sınırlamalar, tarım arazilerinin bölünmüşlüğü ve pazarlama altyapısının yetersizliği gibi nedenler tarım sektöründe verimliliği azaltmaktadır. Geleneksel “pirinçte kendi kendine yeterlilik” politikası da tarımsal büyümenin sınırlamaktadır. Sürekli olarak değiştirilen tarım ürünleri gümrük oranları, pazar fiyatlarında istikrarsızlık yarattığından tarımsal yatırımlara engel teşkil etmektedir. Depolama ve taşıma koşulları hala ilkel sayılabilecek düzeyde olduğundan mahsulün yaklaşık %40’ı heba olmaktadır.

Sri Lanka’nın çay üretimi yıllık ortalama 330 bin ton civarındadır. Toplam üretimin %60’ını düşük rakımda yetişen çaylar, çay üretiminde en dinamik kategoridir ve bu kategori ağırlıklı olarak özel küçük işletmecilerin elindedir. Daha büyük işletmeler, toprakların verimsizleşmesi ve temelde sendikalı işgücünün ücret baskısından kaynaklanan yüksek üretim maliyetleri gibi sorunlarla karşıyadırlar.

Sri Lanka’nın kauçuk üretiminin üçte ikisi ve Hindistan cevizi üretiminin dörtte üçü küçük işletmelerin elindedir. Uluslararası kauçuk fiyatlarında yaşanan yükseliş, üretimin arttırılmasını teşvik etmiştir.

Uluslararası ticaret açısından en önemli ürün olan kurutulup öğütülmüş hindistan cevizinde, Sri Lanka dünya ihracatında Filipinlerden sonra ikinci sıradadır. Son yıllarda üretimde ve ihracatta önem arz eden diğer ürünler: muskat (küçük Hindistan cevizi), karanfil (baharat), biber ve tarçındır.

 

Sanayi

Son beş yıldır yıllık ortalama % 8 büyüyen sanayi sektörü, toplam ekonomik büyümeyi belirleyen en önemli faktörlerden biridir. Özel sektöre ait, ihracat odaklı, sanayiler imalat sektöründe baskındırlar; tarımsal ihraç ürünlerinin işlenmesi ve küçük endüstriler ise ikincil bir rol oynamaktadır. Üç alt sektör toplam endüstriyel üretimin yaklaşık %90’ını sağlamaktadır. Bu sektörler;  tekstil ve hazır giyim; gıda, içecek ve tütün; kimya, petrol, kauçuk ve plastik ürünleridir. İthal girdilere olan bağımlılık, üretim maliyetlerinin uluslararası fiyatlar ve döviz kurlarındaki değişimlerden ciddi oranda etkilenmesine yol açmaktadır.

Hazır giyim sanayinin geliştirilmesi Sri Lanka’nın en önemli başarı hikayesidir. Bu amaca yönelik stratejiler arasında, spor giyim ve iç giyim gibi hazır giyimin “niş” sektörlerinin hedeflenmesi, daha yüksek katma değer yaratan markalı ürünlere yönelme, rekabetçi işgücüne ve çevre standartlarının vurgu yapılması yer almaktadır. Hazır giyim üreticileri, yerli girdi oranını arttırmak ve AB’nin Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GSP+) gibi avantajlı ticaret uygulamalarından faydalanmak amacıyla, aynı zamanda yerel kumaş fabrikalarına yatırım yapmaktadırlar.

Sri Lanka ihracat odaklı bir sanayileşme politikası gütmektedir. Bu nedenle ihracatçı sektörlere çok sayıda değişik teşvikler verilmektedir.  Ancak yabancı yatırımcılar siyasi ortamdaki belirsizliklerden yatırım yapmaktan çekinmekte ve yüksek kredi maliyetleri iç yatırımlar önünde engel teşkil etmektedir. İlaveten, işgücünden kaynaklanan yetersizlikler de üretimin arttırılmasına engel olmaktadır. Altyapısal maliyetlerdeki artışlar da (yakıt, elektrik, liman ve navlun masrafları) yatırımcılara ek bir yük yaratmaktadır

 

Hizmetler

Son beş Yıllık dönemde yıllık ortalama 7 büyüyen hizmetler sektörü % 75’lik payla GSYİH’nın en büyük dilimini oluşturmaktadır. Hizmetler sektöründeki büyüme başlıca iletişim, ticaret, liman hizmetleri ve finansal hizmetler alt sektörlerindeki büyümeden kaynaklanmıştır. 2003 yılında serbestleştirilen finans sektörü bu tarihten itibaren hızla büyümüştür. Finans sektöründe bankaların ağırlığı da giderek artmaktadır. Bankalar arasındaki yoğun rekabet ATM’ler, kredi kartları, tele-bankacılık ve internet bankacılığı gibi katma değerli servislerin yaygınlaşmasına neden olmuştur. İç savaştan en çok etkilenen sektörlerden olan turizm sektörü savaşın sona ermesiyle hızla büyümeye başlamıştır.

 

Madencilik

Madencilik sektörü GSYİH’nın ve ihracatın yaklaşık %2’sini oluşturmaktadır. Sektörde değerli ve yarı-değerli taşlar ağırlığa sahiptir, ancak Sri Lanka işletilen başka mineral rezervler de sahiptir. Kıymetli taşlarda başlıca pazarlar ABD, Japonya, Hong Kong ve Tayland’dır. Madencilik sektörü 1995 yılında yabancı yatırımcılara açılmışsa da, çevre eylemcileri ve diğer kesimlerden gelen direniş yüzünden yabancı firmalara ait projeler başlatılamamıştır.

 

Ulaştırma ve Telekomünikasyon Altyapısı

Sri Lanka’da ulaşım ağırlıklı olarak başkent Kolombo’yu merkez alan karayolu ağı üzerinden gerçekleştirilmektedir. Ülkede karayolları, kara taşımacılığının %93’ünü karşılamaktadır. Karayollarının uzunluğu yaklaşık 12.000 kilometredir. Sri Lanka’da bir demiryolu şebekesi de mevcuttur. Ancak büyük bir kısmı İngiliz sömürge döneminden kalan demiryolları ülkenin taşımacılık ihtiyacının çok az bir kısmını karşılamaktadır. Demiryollarının uzunluğu ise 1.447 kilometredir. Sri Lanka’da ülke içi su yolları, limanlar ve havaalanları bulunmaktadır. Uluslararası havaalanı Kolombo’nun 22 mil kuzeyinde Katunayake’dedir.

Telekomünikasyon sektörü yıllık yaklaşık %30’luk büyüme oranıyla Sri Lanka ekonomisinde en hızlı büyümeyi kaydeden sektör olmuştur ve değerinin 800 milyon Dolar olduğu belirtilmektedir. İletişim sektörü son yıllarda ciddi miktarlarda doğrudan yabancı yatırımda çekmektedir. Ülkenin Telekomünikasyon Düzenleme Otoritesi’ne göre, Sri Lanka GSM, 3G, 3.5G ve HSPA (High Speed Packet Access) gibi en ileri teknolojilere sahiptir. Ayrıca ülke 4G gibi Yeni Nesil Ağları da ilk kullanacak ülkelerden biridir.

İletişim sektörü, abone ağları, özel sektörün katılımı, modernizasyon ve yapısal reformlar anlamında son 10 yılda büyük değişimler yaşamıştır. Hem sabit hat, hem de mobil hat abone sayıları düzenli olarak artmaktadır. 

 

Enerji

Sri Lanka’nın toplam kurulu kapasitesi 2.619 MW’tır. Bu kapasitenin %52’si hidro-elektrik, %47’si termik (petrol) ve %1’i alternatif enerji kaynaklarından (rüzgar, bio-kütle gibi) elde edilmektedir. Hükümet orta vadede petrole olan bağımlılığı azaltmayı hedeflemektedir.

Sri Lanka ülkenin %86’sına elektrik sağlamakta ve bu oranı %100’e çıkarmayı planlamaktadır. Bu hedefe ulaşmak için hükümet, 900 MW’lık bir termik santral (kömür) ve 150 MW’lık bir hidro-elektrik santralini de kapsayan bir dizi proje başlatmıştır. Hükümet aynı zamanda doğu kıyısındaki Trincomalee şehrinde 500 MW’lık bir termik santral inşası için Hindistan Hükümeti’yle müzakereler yürütmektedir.  

Sri Lanka hükümeti ayrıca yenilenebilir enerji kaynaklarını geliştirmeyi de bir öncelik olarak belirlemiştir. Sürdürülebilir Enerji Otoritesi (SEA) özel sektörün rüzgar, küçük ölçekli hidro-enerji ve biyo-kütle gibi yenilenebilir enerji kaynaklarına yapacağı yatırımlara yardım sağlamakla sorumludur. Sri Lanka’nın alternatif yenilenebilir enerji kapasitesi 182 MW civarındadır. Hükümet, 2015 yılı itibariyle toplam elektrik üretiminin en az %10’unu yenilenebilir kaynaklardan sağlamayı planlamaktadır.

Ülkenin enerji kapasitesini arttırma çabaları, bir enerji politikasının olmayışı ve devlete ait enerji şirketi Seylon Elektrik Kurulu’nun ağır borçlarından dolayı yetersiz kalmaktadır. Sri Lanka’nın enerji sektörü artan talebi karşılamak, verimli ve maliyet-etkin elektrik hizmetleri sunmak için yıllardır çaba göstermektedir.